Τα παιδιά είναι ευλογία, λένε. Τα παιδιά είναι η χαρά της ζωής. Τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με το γέλιο ενός παιδιού. Αυτά και πολλά άλλα τέτοια κλισέ περνούν από το μυαλό μου, όταν βρίσκομαι σε παρέα που ένα παιδί ουρλιάζει (παιδικά tantrums) γιατί δεν γίνεται αυτό που θέλει – πόσω μάλλον όταν το παιδί που ουρλιάζει είναι το δικό μου παιδί!

Πριν γίνουμε γονείς το βιώνουμε ως εξωτερικοί παρατηρητές. Με βλέμμα χιλίων καρδιναλίων καταδικάζουμε… τους γονείς. «Προφανώς δεν ασχολούνται αρκετά μαζί του». Ή «φαντάσου τι βλέπει στο σπίτι του για να ουρλιάζει έτσι» σκεφτόμαστε. Μόλις όμως μπούμε κι εμείς στο club των γονέων, τότε κατανοούμε, κουνάμε συγκαταβατικά το κεφάλι και προσευχόμαστε να μην είναι το δικό μας παιδί αυτό που στο πιο πολυσύχναστο μέρος, στην πιο ακατάλληλη στιγμή θα ξεσηκώσει τον τόπο.

Τι να κάνεις όταν το παιδί παθαίνει tantrum
Ron Lach / Pexels

Παιδικά tantrums: Τι να κάνεις όταν το παιδί παθαίνει tantrum

Γιατί στο δικό μου παιδί;

Η ερώτηση αυτή είναι περιττή. Οι εκρήξεις θυμού συμβαίνουν σε όλα τα παιδιά και είναι φυσιολογικές. Πρόκειται για αντίδραση που προκαλείται από το σύστημα ανίχνευσης απειλών του εγκεφάλου τους. Η αμυγδαλή και ο υποθάλαμος του εγκεφάλου εμπλέκονται στην όλη διαδικασία. Όπως εξηγεί ο νευροεπιστήμονας R. Douglas Fields, PhD, μπορούμε να φανταστούμε την αμυγδαλή σαν ανιχνευτή καπνού και τον υποθάλαμο σαν το άτομο που αποφασίζει να ρίξει νερό ή βενζίνη στη φωτιά. Το να αντιδράσει με ψυχραιμία ένα παιδί σε ένα ερέθισμα, που λειτουργεί ως βενζίνη στη φωτιά του, προϋποθέτει ότι μπορεί να ελέγξει τις παρορμήσεις του και ότι θα έχει αναστολές για τις πράξεις του. Κι αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει την πλήρη ανάπτυξη του προμετωπιαίου λοβού (PFC) του εγκεφάλου του, διαδικασία που δεν ολοκληρώνεται πριν την ενηλικίωσή μας. Είναι σαν να έχουμε μια κατσαρόλα που βράζει και ο προμετωπιαίος λοβός είναι το καπάκι. Το παιδί δεν έχει αυτό το καπάκι, οπότε θα πρέπει εμείς να χρησιμοποιήσουμε το δικό μας.

Παιδικά tantrums: Μένουμε ψύχραιμοι

Συνήθως η πρώτη αντίδρασή μας είναι να υψώσουμε κι εμείς τον τόνο της φωνής μας για να επιβληθούμε. Αυτή είναι η και η παγίδα. Όσο πιο πολύ φωνάζουμε, τόσο εντονότερο γίνεται και το ξέσπασμα του παιδιού. Το μήνυμα που λαμβάνει είναι ότι θα υπερισχύσει αυτός που φωνάζει περισσότερο. Γι’ αυτό το πρώτο και το σημαντικότερο βήμα είναι να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Μπορεί να νιώθουμε τα μάτια του κόσμου καρφωμένα πάνω μας, όμως αυτό δεν πρέπει να μας απασχολήσει τη δεδομένη στιγμή.

Σύμφωνα με τη Philippa Perry, ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέα του Νο1 best seller των Sunday Times «Το βιβλίο που θα ήθελες να είχαν διαβάσει οι γονείς σου (και τα παιδιά σου θα σε ευγνωμονούν που το έκανες)», αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να αξιολογήσουμε την κατάσταση μέσα από τα μάτια του παιδιού και να το παρηγορήσουμε που δεν μπορεί να έχει αυτό που θέλει. «Ένα παιδί θα μάθει να χειρίζεται τα συναισθήματά του όταν κάποιος του δείξει πώς να το κάνει και αυτός ο κάποιος είναι ένας άνθρωπος που το καταλαβαίνει, που παραμένει ήρεμος, που δεν το κάνει να ντρέπεται για ό,τι νιώθει, που φέρεται ανάλογα και μπορεί να χειριστεί αυτά τα ξεσπάσματα παρά την ένταση και τη διάρκειά τους. Φυσικά αυτός ο κάποιος είναι ο γονιός».

Τι να κάνεις όταν το παιδί παθαίνει tantrum
Keira Burton / Pexels

Παιδικά tantrums: Το παίρνουμε αγκαλιά και του συμπαραστεκόμαστε

Στην άβολη αυτή τη στιγμή των παιδιών, πολλοί γονείς αντιδρούμε αγνοώντας τη συμπεριφορά τους. Έτσι πιστεύουμε ότι θα λάβουν το μήνυμα πως οι τσιρίδες και τα ουρλιαχτά είναι αναποτελεσματικοί τρόποι για να διεκδικήσουν αυτό που ζητούν. Η Philippa Perry όμως τονίζει: «Αν πάλι το αγνοήσετε, να γνωρίζετε ότι είναι και αυτό ένα είδος αντιποίνων. Κοιτάξτε το στα μάτια και χαρίστε του ένα χαμόγελο συμπάθειας και συμπαράστασης ή πάρτε το αγκαλιά και δώστε του λίγη ανθρώπινη επαφή και παρηγοριά».

Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι θα κάνουμε το χατίρι ενός παιδιού επειδή κλαίει και χτυπιέται. Απλώς μπορούμε να του συμπαρασταθούμε στον εκνευρισμό. Θα νιώσει ότι είμαστε στην ίδια ομάδα και όχι αντίπαλοι -όπως πιθανώς θα αισθανθεί εάν κοιτάμε έντρομοι τον κόσμο γύρω μας και μας ακούει κάθε τόσο να ζητάμε συγγνώμη για τη φασαρία. Με τη συμπαράστασή μας το παιδί θα μάθει σταδιακά να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του και θα αποκτήσει την ικανότητα να χειρίζεται μόνο του τον εκνευρισμό του.

Παράλληλα, εμείς θα καταλάβουμε παρατηρώντας το παιδί τι είναι αυτό που πυροδοτεί τις έντονες αντιδράσεις του και έτσι θα μπορέσουμε να προλάβουμε τα ξεσπάσματά του. Εφόσον νιώθουμε τρόμο στην ιδέα να χειριστούμε τις τσιρίδες και τα ουρλιαχτά σε ένα κυριλέ εστιατόριο, μπορούμε απλώς να το αποφύγουμε και να ξεκινήσουμε την προπόνηση σε kid’s friendly περιβάλλοντα.

Παράλογο;

Η τακτική να προσπαθούμε να εξηγήσουμε στο παιδί με λογικά επιχειρήματα ότι αυτή η αντίδραση είναι υπερβολική και δεν πρέπει να συνεχιστεί είναι επίσης μάταιη. «Η προσπάθεια να λογικέψει κανείς ένα νήπιο που κλαίει και οδύρεται -παίζοντας ένα είδος λεκτικού τένις μαζί του- σπανίως θα ηρεμήσει το παιδί και θα το κάνει να συνεργαστεί» λέει η Philippa Perry και εξηγεί: Τα πολύ μικρά παιδιά δεν ανταποκρίνονται στα λογικά επιχειρήματα. Αν όμως ο γονιός προσπαθήσει να συμπονέσει το παιδί, να το παρηγορήσει, θα δει σίγουρα αποτελέσματα.