Γίνεται μία πολύ μεγάλη συζήτηση γύρω από τα κλουβιά περιορισμού σκύλων, τα λεγόμενα crate. Αν χρειάζονται στην εκπαίδευση τους, αν είναι απαραίτητα, αν κάνουν κακό, αν είναι κακοποιητικά. Ας ξεκινήσουμε με το τι χρειάζεται ένα κουταβάκι στο πρώτο διάστημα της ζωής του μαζί μας και στην συνέχεια μπορεί ο καθένας να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Ένα κουτάβι συνήθως έρχεται στο σπίτι μας στην τρυφερή ηλικία των δύο μηνών, όταν δεν χρειάζεται πλέον τόσο χρόνο με τη μητέρα και τα αδέλφια του. Ξεκινάμε, λοιπόν, με μία αρκετά μεγάλη τραυματική εμπειρία. Ξαφνικά από εκεί που ήταν στη ζεστασιά και την αγκαλιά της μητέρας του με τα αδερφάκια του δεχόμενο όλη αυτή τη θαλπωρή βρίσκεται σε ένα άγνωστο περιβάλλον για εκείνο, με άγνωστους ανθρώπους και μυρωδιές.

Το σημείο αναφοράς του, η μητέρα του, εκείνη που το βοηθούσε να αυτορρυθμιστεί και να αισθανθεί την απαραίτητη ασφάλεια για να συνεχίσει να αναπτύσσεται ομαλά ο εγκέφαλος και τα συναισθήματά του, δεν είναι πια μαζί του. Ψάχνει απεγνωσμένα κάποιον να συνδεθεί και μερικοί από τους τρόπους που η φύση έχει δώσει στο κουτάβι είναι το κλάμα και το γάβγισμα. 

Πολλοί το ερμηνεύουν λάθος και αφήνουν το κουτάβι να σπαράζει μέχρι να εξαντληθεί ή να παραιτηθεί. Δημιουργούμε έτσι ένα σοβαρό και μεγάλο τραύμα στον σκύλο μας, όπου στο μέλλον θα μεταφραστεί σε παραίτηση και κατάθλιψη, σε αδυναμία να ηρεμήσει ή σε ευερεθιστότητα.

Κάνει να βάζεις το κουτάβι σου σε κλουβί (crate);

Δημιουργούμε έναν ασφαλή δεσμό

Ο μόνος τρόπος που θα βοηθήσει τα σκυλάκια να ηρεμήσουν και να χαλαρώσουν είναι ένας ασφαλής δεσμός. Ο ασφαλής δεσμός μεταξύ του σκύλου και του φροντιστή οδηγεί στην παραγωγή ωκυτοκίνης, της ορμόνης της αγάπης, η οποία με τη σειρά της καταπολεμάει το άγχος αποχωρισμού. Αυτό που χρειάζεται ένα σκυλάκι δηλαδή, και ειδικά ένα κουτάβι, είναι επαφή και συντροφικότητα και όχι απομόνωση και κλείσιμο σε κλουβί. Οι πρώτοι κοινωνικοί μας δεσμοί, όταν είναι σταθεροί και ασφαλείς, τρέφουν την ψυχική μας υγεία για μια ζωή. Μια ασφαλής και ζεστή σχέση είναι το πρωταρχικό κλειδί για μια ευτυχισμένη ζωή.

Όσο πιο πολύ ενεργοποιούμε το συναισθηματικό κέντρο της θλίψης και του πανικού, το άγχος αποχωρισμού δηλαδή, σε ένα κουτάβι με αυτό τον τρόπο τόσο πιο ευαίσθητο το κάνουμε, όχι πιο ανθεκτικό, όπως νομίζει ο περισσότερος κόσμος. 

Η θεωρία του να αφήνουμε το κουτάβι μας να κλαίει μέσα στο crate, για να μην το κακομάθουμε έχει τις ρίζες της στον στείρο συμπεριφορισμό. Ένας από τους θεμελιωτές του συμπεριφορισμού ήταν ο John Watson που ανάμεσα στις προτάσεις του για τα παιδιά ήταν και το να μην τα αγγίζουμε και να μην τα αγκαλιάζουμε. Συγκεκριμένα, έφτασε στο σημείο να προειδοποιεί τους γονείς πως «όταν μπαίνεις στον πειρασμό να χαϊδέψεις το παιδί σου, να θυμάσαι ότι η μητρική αγάπη είναι ένα επικίνδυνο όργανο».

Τα παιδιά του ιδίου κατέληξαν να έχουν όλα σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα, με μία κόρη του να προσπαθεί να αυτοκτονήσει αρκετές φορές χωρίς να τα καταφέρνει, αλλά να τα καταφέρνει τελικά ένας από τους γιούς του. Ενώ ο ίδιος έκαψε το έργο του που δεν είχε ακόμα δημοσιευτεί…

Βλέπουμε ξανά και ξανά ότι η απομόνωση και η αποφυγή σωματικής επαφής οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα πολλές φορές, ακόμα και στον θάνατο νεαρών σε ηλικία οργανισμών.

Το πείραμα του Harry Harlow

Υπάρχει ένα ακόμη γνωστό πείραμα που έγινε από τον Harry Harlow, κατά το οποίο έδωσε σε νεαρούς πιθήκους rhesus την επιλογή ανάμεσα σε δύο διαφορετικές «μητέρες». Η μία παρένθετη μητέρα ήταν φτιαγμένη από μαλακό πανί, αλλά δεν παρείχε φαγητό. Η άλλη παρένθετη μητέρα ήταν κατασκευασμένη από σύρμα, αλλά έδινε τροφή μέσα από ένα προσαρτημένο μπιμπερό (θυμίζει μήπως και ένα συρμάτινο κλουβί που έχουμε μέσα φαγητό και νερό και λέγεται crate;)

Ο Harlow αφαίρεσε τα νεαρά πιθηκάκια από τις φυσικές τους μητέρες λίγες ώρες μετά τη γέννηση τους και τα άφησε να «μεγαλωθούν» από τις παρένθετες μητέρες. Το πείραμα έδειξε ότι τα μωρά μαϊμούδες περνούσαν πολύ περισσότερο χρόνο με την υφασμάτινη μητέρα τους παρά με τη συρμάτινη. Τα βρέφη μαϊμούδες πήγαιναν στη συρμάτινη μητέρα μόνο για φαγητό, αλλά προτιμούσαν να περνούν το χρόνο τους με τη μαλακή, ανακουφιστική μητέρα από ύφασμα όταν δεν έτρωγαν.

Κάνει να βάζεις το κουτάβι σου σε κλουβί (crate);

Πώς θα μάθουμε στο κουτάβι μας το crate;

Αντί, λοιπόν, να στραφούμε στη χρήση κλουβιών ως εκπαιδευτικών εργαλείων, θα ήταν καλύτερο να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον για το κουτάβι μας, αφαιρώντας ό,τι αντικείμενο θα μπορούσε να είναι επικίνδυνο.

Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε τη χρήση του crate, τότε τουλάχιστον ας το κάνουμε σωστά.

Σε καμία περίπτωση δεν βάζουμε μέσα το κουτάβι και του κλείνουμε την πόρτα αν δεν έχει «χτιστεί» μία καλή σχέση με αυτό το περιβάλλον. Καλή σχέση σημαίνει να επιλέγει να πάει μόνο του μέσα και να κοιμηθεί με ανοιχτή την πόρτα! 

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, σε πρώτη φάση είναι να έχουμε το crate του δίπλα στο κρεβάτι μας, ώστε να μας αισθάνεται κοντά μας με ένα πολύ ωραίο αφράτο και ζεστό κρεβατάκι έχοντας την πόρτα ανοιχτή. Έτσι θα κοιμάται κοντά μας και θα αισθάνεται την ασφάλεια που χρειάζεται, ενώ παράλληλα θα εξοικειώνεται με το κλουβάκι.

Το crate, επίσης, μπορεί να γίνει το μέρος του… κρυμμένου θησαυρού. Τι σημαίνει αυτό; Αν πάντα τον πρώτο καιρό φροντίζουμε να κρύβουμε λιχουδιές μέσα στο crate, δημιουργούμε έναν «θησαυρό» για το σκυλάκι μας. Έτσι γίνεται ένας ισχυρός μαγνήτης για το κουτάβι μας και θα δημιουργηθεί μία πολύ καλή σχέση. Αν παίρνουμε παιχνίδια, puzzle toys και τα δίνουμε πάντα μέσα στο crate πάλι θα βοηθήσει του κουτάβι μας να αγαπήσει αυτόν τον χώρο. Και, φυσικά, η ήρεμη μουσική βοηθάει και χαλαρώνει ένα ζώο, ακριβώς όπως και έναν άνθρωπο. Ακόμα, μπορεί να βοηθήσει ένα αντικείμενο συναισθηματικής υποστήριξης, για παράδειγμα ένα αρκουδάκι.

Όταν πια δημιουργηθεί μια καλή σχέση ανάμεσα στο crate και το κουτάβι μας, δηλαδή όταν το κουτάβι επιλέγει να ξαπλώσει εκεί, για να χαλαρώσει από μόνο του, τότε μόνο μπορούμε να περάσουμε στο δεύτερο στάδιο που θα είναι να του κλείνουμε την πόρτα σιγά σιγά. Θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε το βράδυ που ήδη κοιμάται δίπλα μας, απλά κλείνοντας την πόρτα.

Μπορούμε να ενώσουμε το crate και με ένα μεγάλο πάρκο, αν χρειαστεί να λείψουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε να έχει χώρο να κινηθεί. Αλλά και το πάρκο είναι πολύ σημαντικό να το εξοικειώσουμε πολύ-πολύ σταδιακά.

Το crate δεν μαθαίνει κάτι στον σκύλο. Έχω συναντήσει πάρα πολλά σκυλιά που μέσα στο crate που κάθονται ήρεμα, αφού έχουν κοπανηθεί πρώτα με τις ώρες, έχουν κλάψει, έχουν φωνάξει και μόλις βγουν έξω δεν μπορούν να συγκρατηθούν καθόλου. Το θέμα είναι να μάθουμε την ηρεμία σε ένα κουτάβι και την αυτοσυγκράτηση χωρίς εργαλεία εξαναγκασμού και περιορισμού. Εκεί γίνεται όλη η δουλειά και εκεί είναι το μυστικό για μια ευτυχισμένη αρμονική συμβίωση.

Όταν ακούμε, λοιπόν, ότι ένα μικρό κουτάβι είναι μαθημένο σε κλουβί ξέρουμε ότι κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ακολουθηθεί η σωστή διαδικασία και το κουτάβι απλά πετάχτηκε μέσα μέχρι να σταματήσει να κλαίει. Χρειάζεται χρόνο αυτή η η διαδικασία και δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη, όπως άλλωστε όλα στη ζωή.

Ο περιορισμός γενικά είναι δυσάρεστος και είναι ένας από τους σταθερούς παράγοντες που δημιουργούν προβληματικές συμπεριφορές, οπότε θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί.

Πηγές:

Affective Neuroscience: The Foundations of Human and Animal Emotions-Jaak Pankseep 

The Emotional Foundations of Personality: A Neurobiological and Evolutionary Approach-Kenneth L. Davis, Jaak Pankseep, Mark Solms 

The Archaeology of Mind: Neuroevolutionary Origins of Human Emotions-Jaak Pankseep 

Myth of normal-Gabor Matte