Η συναισθηματική κακοποίηση δεν έχει πάντοτε για το θύμα εμφανή και ορατά σημάδια ότι λαμβάνει χώρα, παρ’ όλα αυτά αφήνει σημαντικό αποτύπωμα στον ψυχισμό του ατόμου, καθώς πρόκειται για συμπεριφορές αρκετά επώδυνες, που μπορούν να διαλύσουν όχι μόνο την αυτοεκτίμηση, αλλά και την ιδέα που έχει για τους άλλους και τον τρόπο που σχετίζεται με αυτούς.

Αρχικά, προτού αναφερθούμε στους παράγοντες εκείνους που θα σε βοηθήσουν να αντιληφθείς πως ενδεχομένως υφίστασαι κακοποιητική συμπεριφορά, αξίζει να σημειώσουμε πως μπορεί να υπάρξει σε κάθε σχέση, φιλική, επαγγελματική, ερωτική, με την τελευταία να εμφανίζεται συχνότερα.

Παρ’ ότι το άτομο δεν το αντιλαμβάνεται, υπάρχουν κάποια σημάδια που μαρτυρούν συναισθηματική κακοποίηση και τα οποία αν τα γνωρίζεις, μπορείς να προστατέψεις τον εαυτό σου σε ένα βαθμό.

Αναλυτικότερα, η συναισθηματική κακοποίηση μπορεί να περιλαμβάνει:

  • λεκτική βία,
  • τιμωρητική σιωπή,
  • υποτίμηση συναισθημάτων,
  • υποβάθμιση και μείωση,
  • απειλές για εγκατάλειψη και χωρισμό,
  • βρισιές,
  • υποταγή
  • και εκρήξεις θυμού. 

Όταν αυτό γίνεται επαναλαμβανόμενα, πρόκειται για μια τοξική κατάσταση που ο άλλος τη βαφτίζει «φυσιολογική» και η οποία διαταράσσει την ψυχική ηρεμία και ισορροπία σου. Όλα τα παραπάνω, έπονται από αγνόηση ή απόρριψη των δικών σου αναγκών, των δικών σου συναισθημάτων, από αμφιβολία, επίκριση, αλλά και από απαιτήσεις μη ρεαλιστικές προς εσένα.

Συχνότητα

Είναι σημαντικό να έχεις στο νου το κατά πόσο συχνά αυτές οι συμπεριφορές λαμβάνουν χώρα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο επιδρούν σε σένα. Πρόκειται για μια κατάσταση επαναλαμβανόμενη αλλά και επώδυνη, καθώς τα τραύματα που αφήνει μένουν αθεράπευτα, εάν κανείς δεν τα επεξεργαστεί σε βάθος.

Έλλειψη εμπιστοσύνης

Η δυσκολία εμπιστοσύνης, η κατάχρηση, σε δεύτερο χρόνο, όλων αυτών που έχεις εμπιστευτεί στο άλλο άτομο, αλλά και η απογοήτευση που πολλές φορές φέρνει ο άλλος προς εσένα, αποτελούν επίσης σημάδια συναισθηματικής κακοποίησης. Όταν ας πούμε ο άλλος σου τη «λέει» για κάτι που του εμπιστεύτηκες στο παρελθόν ή σου κάνει ένα υποτιμητικό σχόλιο και έπειτα σπεύδει να πει «πλάκα έκανα, αστειεύομαι».

Ελεγκτική συμπεριφορά

Άλλο ένα σημάδι είναι ο έλεγχος. Το άτομο ελέγχει το πως συμπεριφέρεσαι, τι φοράς, που πηγαίνεις, αλλά μπορεί να εκφράζει και τη δυσκολία εμπιστοσύνης, μέσα από  έναν υπερβολικό έλεγχο, εκτός ορίων, λ.χ. «θέλω να με παίρνεις τηλέφωνο ανά 15 λεπτά, ώστε να ξέρω ότι είσαι ασφαλής».

Για αρχή, παρατήρησε πως νιώθεις, ψυχικά και σωματικά και έπειτα παρατήρησε τη συμπεριφορά του συντρόφου σου, εάν δηλαδή υπάρχει υποτίμηση και προσβολή στο λόγο του, που σε κάνουν να πιστέψεις ότι δεν μπορείς να τα καταφέρεις μόνη/ος σου, μειώνουν την αυτοπεποίθηση σου και σε εγκλωβίζουν μέσα στη σχέση.

Στο σημείο αυτό, αναρωτήσου το παράλληλα: Μήπως έχεις την τάση να δικαιολογείς και να ωραιοποιείς τις παραπάνω συμπεριφορές; Μήπως πιστεύεις ότι όλα αυτά εκφράζουν αγάπη, αφοσίωση, ενδιαφέρον ή ότι δεν είναι και τόσο σημαντικά γιατί μετά από λίγο σταματάει η συμπεριφορά; 

Σημάδια που δίνει το σώμα

Έπειτα, παρατήρησε το σώμα σου. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Να πάρεις λίγο χρόνο να μείνεις με τον εαυτό σου και να παρατηρήσεις εάν η συμπεριφορά του άλλου σου προκαλεί κάποια σωματική ενόχληση, όπως λ.χ. πόνο στο στήθος, ταχυπαλμία, κόπωση, έντονους πονοκεφάλους, ημικρανίες.

Αυτοαμφισβήτηση

Εάν κρίνεις ακόμη τον εαυτό σου κατώτερο και αισθάνεσαι διαρκώς ενοχή, ντροπή και πίεση στη σχέση, μάλλον είναι η ώρα που πρέπει να συνειδητοποιήσεις πως όλα αυτά δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. Η ανοχή δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημα σου, αλλά μια παράταση στην προβληματική σου σχέση και η ερώτηση εδώ είναι η εξής: θέλεις να ζήσεις κι άλλο μέσα στην κατηγόρια και την υποβάθμιση; Για πόσο ακόμη θέλεις να ταλαιπωρείς τον εαυτό σου και να φθείρεσαι; Δώσε χώρο και χρόνο στον εαυτό σου να «μεταβολίσει» όλα όσα βίωσες ή εξακολουθείς να βιώνεις και τέλος, έχε στο νου, πως το να ζητάς βοήθεια είναι ένδειξη γενναιότητας και δύναμης. Υπάρχουν εξειδικευμένοι άνθρωποι που μπορούν να σε βοηθήσουν να αντιμετωπίσεις τη συναισθηματική κακοποίηση που βιώνεις στη σχέση σου, αλλά και στο να οικοδομήσεις έναν πιο ανθεκτικό εαυτό, με περισσότερη εμπιστοσύνη σε αυτόν.