Πριν γίνει πολιτιστική κατασκευή, το φιλί ήταν μια φυσική σαρκική χειρονομία. Υπάρχουν πολλές συναρπαστικές επιστημονικές μελέτες που έχουν εντοπιστεί στους προϊστορικούς ανθρώπους. Στην αρχή, η πρώτη χειρονομία ο πρόδρομος του φιλιού ήταν το να ταΐζεται το μωρό από το στόμα. Ακριβώς όπως γίνεται με το ράμφος των πουλιών, λέγεται ότι αυτή η χειρονομία μπορεί να είναι ο πρόγονός του και στη συνέχεια εξελίχθηκε με τους πολιτισμούς.

Ο συναισθηματικός χαρακτήρας του φιλιού κατασκευάστηκε χάρη στην ελληνορωμαϊκή κουλτούρα: μπορούμε να του δανείσουμε μια ρωμαϊκή, αρχαία καταγωγή. Οι Ρωμαίοι είναι οι πρώτοι που το κωδικοποίησαν διακρίνοντας τρεις τρόπους φιλιού:

  • Το «basium» που ανταλλάσσεται οικογενειακώς: πχ. μια μάνα φιλούσε στο στόμα τα παιδιά της και μεταξύ αδερφών.
  • Το «osculum» μεταξύ μελών της ίδιας εταιρείας, του ίδιου πολιτικού σώματος, μεταξύ γερουσιαστών.
  • «The suavium» που ήταν το φιλί των ερωτευμένων.

Το φιλί στο στόμα

Το φιλί στο στόμα έχει μια πολιτιστική σημασία που δεν υπάρχει παντού. Μόνο πολύ αργά και επιφανειακά παγκοσμιοποιήθηκε από τον κινηματογράφο». Είναι «Η πιο αυθεντική χειρονομία της ανθρώπινης επιθυμίας». Τι όμως μπορεί να σημαίνει;

Σημαίνει αγάπη

Μπορείς να φιλήσεις μόνο από αγάπη: “Το φιλί χείλη ενάντια στα χείλη, πρόσωπο ενάντια στο πρόσωπο, καλύπτει μια μοναδική ιερότητα της χειρονομίας που δεν εξαπατά. Εάν μπορείς να κάνεις έρωτα χωρίς να αγαπάς το άτομο με το οποίο το κάνεις, δεν μπορείς να μη φιλήσεις ένα άτομο αν δεν σου αρέσει».

Όταν αγαπιόμαστε, σχεδόν πρέπει να φιλιόμαστε γιατί το φιλί είναι πραγματικά η κατεξοχήν χειρονομία αγάπης.

Αποτελεί ξεχωριστή γλώσσα

Εάν δεν μπορείτε να μιλήσετε ενώ φιλιέστε, «η ίδια η χειρονομία επιβάλλει μια σιωπή (η οποία από μόνη της γίνεται πολύ εύγλωττη). Η λεκτική επικοινωνία κόβεται και δίνει τη θέση της σε μια άλλη μορφή γλώσσας.

Έχει διάφορους τρόπους

Με τους οποίους ορίζει κανείς, με τον δικό του τρόπο, την αγάπη του για τον άλλον την ίδια στιγμή που καταγράφει τα δικά του συναισθήματα. Τόσο πολύ που είναι πολύ δύσκολο να περιγράψεις πώς να φιλήσεις κάποιον. Είναι ακόμη πιο δύσκολο να περιγράψεις το «φιλί», το οικείο ύφος κάποιου, αφού ποτέ δεν υπήρξαν πραγματείες στη φιλοσοφία για το φιλί».

Κάθε φορά είναι μοναδική

Αυτό σημαίνει ότι δεν φιλιόμαστε ποτέ δύο φορές με τον ίδιο τρόπο. Αυτός ποικίλλει μόνιμα με την παρούσα στιγμή» και «είναι μια απολύτως αμοιβαία χειρονομία που δεν μπορεί να γίνει μόνη της. Είναι μια από τις πολύ σπάνιες χειρονομίες στη ζωή που απαιτούν δύο. Υπάρχει μια αμοιβαιότητα στο φιλί που ανταλλάσσεται εντελώς φυσικά.

φιλί
Jonathan Borba / Unsplash

Οι άνθρωποι δεν είναι τα μόνα όντα που φιλιούνται

Δεν είναι μόνο οι άνθρωποι που έχουν υιοθετήσει το φιλί. Οι μεγάλοι πίθηκοι, όπως ο μπονόμπο, μπορεί να φιλιούνται μεταξύ τους για να εκφράσουν στοργή ή ενθουσιασμό. Οι σκύλοι ή οι γάτες μπορούν να τρίβουν τις μύτες μεταξύ τους και ακόμη και τα έντομα επικοινωνούν αγγίζοντας τις κεραίες τους.

Το φιλί, απόδειξη φιλίας στον Μεσαίωνα

Σύμφωνα με τον Yannick Carré, συγγραφέα του The Kiss on the Mouth στο Μεσαίωνα, το φιλί στο στόμα ήταν μια κοινή πρακτική μεταξύ των ιπποτών. Μια αδιαμφισβήτητη απόδειξη φιλίας τη στιγμή που έπαιρναν ο ένας τον άλλο από το χέρι και κοιμόντουσαν στο ίδιο κρεβάτι αποτελούσαν, για δύο ιππότες, το υψηλότερο σημάδι φιλίας.

Το φιλί δεν έχει μόνο ρομαντικό νόημα

Ερευνητές από τα Πανεπιστήμια της Νεβάδα και της Ιντιάνα ανακάλυψαν ότι ενώ το φιλί στο στόμα έχει γίνει κοινή πρακτική στις περισσότερες κοινωνίες, λιγότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού θα φιλούσε ρομαντικά. Μεταξύ των 168 πολιτισμών που μελετήθηκαν, 77 από αυτούς (46%) θα εξασκούσαν το ρομαντικό φιλί, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους 91.

Έγινε μόδα κατά καιρούς

Σύμφωνα με το Psychology Today, η παλαιότερη γνωστή αναφορά του (μη ρομαντικού) φιλιού χρονολογείται από τον 5ο αιώνα π.Χ. Το πρώτο ερωτικό φιλί αναφέρεται στο Καμασούτρα, αλλά έγινε της μόδας μετά την πτώση της Ρώμης (το 476). Οι άνθρωποι άρχισαν να φιλιούνται ξανά τον 11ο αιώνα όταν το “wooing” έγινε δημοφιλές.

φιλί
Cesar La Rosa / Unsplash

Το «γαλλικό φιλί»

Το γαλλικό ερωτικό φιλί, με συμμετοχή της γλώσσας και ανταλλαγή σάλιου είναι μια διαδικασία που ενδιαφέρει κυρίως το δυτικό κόσμο. Διαδόθηκε κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αφού οι Βρετανοί στρατιώτες παρατήρησαν πόσο παθιασμένα φιλούσαν οι Γάλλοι.

Το φιλί στο στόμα δεν απαντάται σε όλους τους πολιτισμούς και οι άνθρωποι δεν φιλιόταν στα χείλη μέχρι την άφιξη των Ευρωπαίων εξερευνητών. Διαδεδομένο πριν από έναν αιώνα, το φιλί ήταν ακόμα μια άγνωστη πρακτική σε ορισμένους πολιτισμούς. Σαν ανέκδοτο ακούγεται η ιστορία του Βρετανού εξερευνητή William Winwood Reade , ο οποίος εξήγησε στο βιβλίο του Savage Africa που δημοσιεύτηκε το 1864, ότι μια Αφρικανή πριγκίπισσα την οποία είχε ερωτευτεί και την οποία είχε προσπαθήσει να φιλήσει, είχε πιστέψει ότι ήθελε να τη φάει.

Η ερμηνεία του φιλιού στο στόμα ή του απλού ραμφίσματος στο μάγουλο μπορεί να διαφέρει από τη μια κουλτούρα στην άλλη. Ενώ το «γαλλικό φιλί» είναι μια γαλλική λατρεία, χώρες όπως η Ταϊλάνδη βλέπουν αυτή τη χειρονομία ως μια οικεία και ιδιωτική ανταλλαγή. 

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι από 168 πολιτισμούς που μελετήθηκαν, μόνο το 54% από αυτούς χρησιμοποιεί το βαθύ ερωτικό φιλί. Ανάμεσα στους λαούς που δεν το χρησιμοποιούσαν είναι οι γείτονες Αλβανοί και οι Σέρβοι, σύμφωνα με το περιοδικό SCIENCE & VIE.

Επιπλέον είναι και χρήσιμο βιολογικά. Μια ομάδα ερευνητών στην ανθρώπινη εξελικτική βιολογία ασχολείται στο πανεπιστήμιο του Μονπελιέ στη Νότια Γαλλία, με τις επιπτώσεις του γαλλικού φιλιού στον ανθρώπινο οργανισμό. Υπάρχουν ενδείξεις ότι βελτιώνει το προσδόκιμο επιβίωσης και τη γονιμότητα, βοηθώντας τους ανθρώπους να επιλέξουν σύντροφο για αναπαραγωγή. Επιτρέπει επίσης μέσω του σάλιου αύξηση της συγκέντρωσης στο αίμα ορισμένων ορμονών (τεστοστερόνη, κορτιζόλη κ.ά). Παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με το στρες του συντρόφου, σύμφωνα με την άποψη των ερευνητών. 

Μια άλλη έρευνα προσπαθεί να εξηγήσει γιατί οι γυναίκες δείχνουν περισσότερο ενδιαφέρον για το γαλλικό φιλί από ότι οι άνδρες. Μία άποψη είναι ότι αναζητούν κυρίως έναν πατέρα για τα παιδιά που θα αποκτήσουν, παρά έναν εφήμερο εραστή. Σύμφωνα με άλλη άποψη το φιλί εισάγει τους εραστές σε φάση ερωτικής διέγερσης και ως γνωστό οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερα προκαταρκτικά. Άλλωστε υπάρχει έκκριση ορμονών που ευνοούν την αγάπη και την προσκόλληση.

φιλί
Shingi Rice / Unsplash

Τα οφέλη των φιλιών για την υγεία με βάση ιατρικές έρευνες

Όλο και περισσότερες έρευνες τα τελευταία χρόνια μελετούν τα οφέλη του φιλιού στην υγεία. Μερικές από αυτές αποδεικνύουν ότι:

Κάνει καλό στα δόντια

Με το φιλί, παράγουμε σάλιο, το οποίο μπορεί να καθαρίσει μερικά από τα βακτήρια που βρίσκονται στα δόντια. Σύμφωνα με τους οδοντιάτρους, αυτή η παραγωγή σάλιου μπορεί να καταστρέψει την οδοντική πλάκα. Πληροφορίες που επιβεβαίωσε ο οδοντίατρος Jeff Golub-Evans στο Glamour: «Το σάλιο είναι ένα φυσικό λιπαντικό, που γλιστρά κάτω από το πιάτο και το εξαφανίζει». Προσοχή όμως, δεν σας συμβουλεύουμε να φιλάτε μετά το φαγητό αντί να βουρτσίζετε τα δόντια σας…

Ενισχύει την άμυνα του ανοσοποιητικού

Με το να φιλάτε τον σύντροφό σας άτονα, δεν μοιράζεστε μόνο αγάπη και τρυφερότητα. Ανταλλάσσετε επίσης βακτήρια και μικρόβια, γεγονός που ενισχύει την ανοσία των ερωτευμένων.

Ανακουφίζει από το άγχος και μας κάνει χαρούμενους

Το φιλί βοηθά στη μείωση του άγχους. Πράγματι, ένα φιλί έχει αντίκτυπο στην απελευθέρωση μιας ορμόνης που μειώνει την αρτηριακή πίεση και επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό: την οξυτοκίνη, ορμόνη της αγάπης. Ένα άλλο πλεονέκτημα: όταν φιλάτε, εκκρίνεται η ορμόνη της καλής αίσθησης, η ενδορφίνη. Αν είναι το τέλειο φιλί, η ντοπαμίνη, η ορμόνη της ανταμοιβής, θα αυξηθεί επίσης.

Καίει θερμίδες

Το φιλί είναι πραγματική γυμναστική προσώπου. Ενώ ένα μόνο φιλί δουλεύει μόνο δύο μύες και καίει μόνο δύο ή τρεις θερμίδες, ένα παθιασμένο φιλί μπορεί να ενεργοποιήσει έως και 23 έως 34 μύες του προσώπου και 112 μύες στάσης. Το φιλί για ένα λεπτό καίει από 5 έως 6 θερμίδες.

φιλί
Dylan Sauerwein/ Unsplash

Αυξάνει την επιθυμία και τη λίμπιντο

Τα χείλη είναι εξοπλισμένα με πολλούς αισθητηριακούς υποδοχείς και αιμοφόρα αγγεία, γεγονός που τα καθιστά μια ιδιαίτερα ερωτογενή ζώνη τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. «Το σάλιο έχει αποδειχθεί ότι περιέχει τεστοστερόνη και αυξάνει τη λίμπιντο», λέει η Helen Fisher, ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο Rutgers, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Live Science.

Προστατεύει το καρδιαγγειακό σύστημα

Το φιλί μειώνει την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό και μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.

Αναπτύσσει την αυτοεκτίμηση

Σύμφωνα με γερμανική μελέτη που μεταδόθηκε από το CNN, οι άνθρωποι που φιλούν με πάθος τον σύντροφό τους πριν πάνε στη δουλειά είναι πιο παραγωγικοί. Τα φιλιά λοιπόν επηρεάζουν τη διάθεσή μας και μας δίνουν εμπιστοσύνη στον εαυτό μας!

Με βάση όλα τα παραπάνω εύλογα καταλαβαίνουμε ότι το φιλί είναι μια χειρονομία που έχει από μόνη της την αξία της, τη γλύκα του, τον αισθησιασμό του μέσα από την επιθυμία του άλλου. Είναι πάνω απ’ όλα μια ανταλλαγή μεταξύ προσώπων από την οποία εκδηλώνεται η ανθρωπιά μας. Είναι η αναγνώριση και η αξιοπρέπεια που αποδίδεται στον άλλο μέσω του φιλιού που κάνει δύο ανθρώπους να θεωρούν ο ένας τον άλλον ιδιαίτερο και ξεχωριστό, τιμώντας έτσι το πρόσωπο και την ανθρώπινη αξία του συντρόφου τους.