Η αύξηση της ηλικίας ισοδυναμεί με γήρανση του εγκεφάλου; Όχι απαραίτητα, αφού μία νέα μελέτη, ιδιαίτερα ελπιδοφόρα για τη διατήρηση της νεανικότητας του εγκεφάλου, δείχνει πως αν και κάποιες γνωστικές λειτουργίες επηρεάζονται αρνητικά όσο γερνάμε, άλλες φαίνεται πως ενδυναμώνονται. Και ναι, υπάρχουν κάποιες συνήθειες που μπορείς να υιοθετήσεις, ώστε να επιβραδύνεις τη γήρανση του εγκεφάλου σου.

Τι είναι οι γνωστικές λειτουργίες;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το American Psychological Association (APA) ορίζει τις γνωστικές διαδικασίες ως «οποιαδήποτε πνευματική λειτουργία που εμπλέκεται στην εκμάθηση, την αποθήκευση, την ερμηνεία, τον χειρισμό, τον μετασχηματισμό και τη χρήση της γνώσης». Βασικά, οι γνωστικές λειτουργίες περιλαμβάνουν το πώς σκεφτόμαστε, πώς χρησιμοποιούμε το μυαλό μας, αλλά και διαδικασίες, όπως η προσοχή, η αντίληψη, η εκμάθηση και ικανότητα να λύνουμε προβλήματα.

Δυστυχώς, οι περισσότερες γνωστικές μας ικανότητες δεν «μεγαλώνουν σαν το παλιό, καλό κρασί». Σύμφωνα με το University of California San Francisco Weill Institute for Neurosciences, οι νοητικές μας ικανότητες βρίσκονται στα καλύτερα τους στην ηλικία των 30 και έπειτα παίρνουν τον δρόμο της κατιούσας, όπως και προβλέπεται. Βραχύχρονη απώλεια μνήμης; Βραδύρυθμη σκέψη; Ανικανότητα να κάνουμε multitasking; Όλα αποτελούν φυσιολογικό κομμάτι της διαδικασίας γήρανσης. Ο λόγος είναι δομικός. «Οι εγκέφαλοι μας συρρικνώνονται ή ατροφούν με το πέρασμα του χρόνου, πρωταρχικά στη λευκή ύλη, δηλαδή στο σημείο που βρίσκονται οι συνδέσεις των διαφόρων σημείων του εγκεφάλου» εξηγεί ο Ethan Russo, νευρολόγος, MD. Απώλεια συνδέσεων μεταφράζεται σε απώλεια γνωστικών λειτουργιών.

Διάβασε επίσης: 8 απίστευτα μαθήματα που μας διδάσκει η αποτυχία

Γήρανση εγκεφάλου: Τι συμβαίνει στο μυαλό όταν γερνάμε;

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Human Behaviour εξέτασε τρεις γνωστικές λειτουργίες – την εγρήγορση, τον προσανατολισμό και την εκτελεστική αυτοσυγκράτηση – και αποκαλύπτει κάποια καλά νέα. Η εγρήγορση αναφέρεται στην ετοιμότητα που αισθάνεται κάποιος, για να λάβει κάποιο είδος ερεθίσματος ή πληροφορίας. Ο προσανατολισμός αναφέρεται στο πώς μεταφέρεις την πληροφορία σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και πώς μετατοπίζεις την προσοχή σου. Και η εκτελεστική αυτοσυγκράτηση είναι η ικανότητα να ελέγχεις την προσοχή σου, ώστε να εστιάζεις σε ό,τι είναι σημαντικό. Η μελέτη παρατήρησε 702 συμμετέχοντες, ηλικίας μεταξύ 58 – 98, και βρήκε πως ενώ η εγρήγορση μειώνεται με το πέρασμα του χρόνου, οι άλλες δύο λειτουργίες στην πραγματικότητα αυξάνονται μέχρι τα μέσα και προς το τέλος της δεκαετίας των 70.

«Έχει αποδειχθεί πως η έκθεση σε μία ευρεία ποικιλία νέων θεμάτων, εμπειριών και δραστηριοτήτων “χτίζει” γνωστικό απόθεμα», λέει η Rhonna Shatz, νευρολόγος, συμπεριφορικός νευρολόγος, MD. Σύμφωνα με το Harvard Health όσο πιο μεγάλο είναι το γνωστικό απόθεμα σου, τόσο πιο εύκολα θα αποφύγεις τις αρνητικές συνέπειες της γήρανσης του εγκεφάλου.

 

Nadezhda Moryak / Pexels

Πώς θα διατηρήσεις τη νεανικότητα του εγκεφάλου σου;

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, υπάρχουν 7 τρόποι για να παραμείνει υγιής ο εγκέφαλος μας, ενώ γερνάμε:

Διά βίου μάθηση

Συνέχισε να τεστάρεις το μυαλό σου και να μαθαίνεις καινούρια πράγματα.

Κοινωνικότητα

Οι κοινωνικές δραστηριότητες σε προ(σ)καλούν να επικοινωνήσεις και να συνδεθείς με άλλους ανθρώπους που διεγείρουν το μυαλό σου και προλαμβάνουν τη μείωση των γνωστικών ικανοτήτων σου.

Άσκηση

«Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Δεν είναι ξεκάθαρο αν η σωματική άσκηση αυξάνει τις γνωστικές λειτουργίες άμεσα ή έμμεσα εξαιτίας της θετικής επίδρασής της στη διάθεση και τη μείωση του στρες. Σε κάθε περίπτωση, η άσκηση σού κάνει καλό.

Διαχείριση στρες

Το χρόνιο στρες επισπεύδει τη συρρίκνωση του εγκεφάλου. Η καλή διαχείριση του άγχους θα σε βοηθήσει.

Ύπνος

Ο αρκετός και ποιοτικός ύπνος αποτελεί θεμέλιο λίθο για τη διατήρηση της υγείας του νου σε κάθε στάδιο της ζωής.

Υγιής καρδιά

Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα – υψηλή αρτηριακή πίεση, κακή χοληστερίνη, υψηλό επίπεδο σακχάρου, παχυσαρκία –, επηρεάζουν αρνητικά τις γνωστικές λειτουργίες του εγκεφάλου.

Αλκοόλ με μέτρο

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, πολύ συχνά, οδηγεί σε μειωμένη γνωστική απόδοση.