Την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και τα τρέχοντα θέματα με τα οποία αυτή ασχολείται, παρουσίασε ο πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΑΙΥΑ, Νικόλαος Βραχνής, Αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και επισκέπτης καθηγητής Μαιευτικής και Ιατρικής Εμβρύου Πανεπιστημίου Saint George’s στο Λονδίνο.

Νικόλαος Βραχνής, Αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

Λίγα λόγια για την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Η Εθνική Αρχή Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής με την νέα της σύνθεση ξεκίνησε το έργο της το Μάιο 2021. Μέσα σε αυτούς τους μήνες η Αρχή εξέδωσε σύσταση για τον εμβολιασμό αλλά και τον εμβολιασμό με αναμνηστική δόση κατά της CΟVID-19, σε άτομα που θα ξεκινήσουν θεραπεία ή βρίσκονται σε διαδικασία Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και οι συστάσεις αυτές βρίσκονται στην ιστοσελίδα μας www.eaiya.gr.

Η ΕΑΙΥΑ είναι επιφορτισμένη με την αδειοδότηση και εποπτεία των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΜΙΥΑ) και των Τραπεζών Κρυοσυντήρησης (ΤΚ), πραγματοποιεί ελέγχους, κάνει συστάσεις, συγκεντρώνει στατιστικά στοιχεία και γενικά χαρτογραφεί και κυρίως διασφαλίζει τη σωστή λειτουργία του πεδίου της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στη χώρα μας.

Στη χώρα μας λειτουργούν 59 μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, μαζί με τις τράπεζες κρυοσυντήρησης εκεί όπου γυναίκες και ζευγάρια μπορούν να διατηρήσουν σε κρυοσυντήρηση γενετικό υλικό (ωάρια, ωοθηκικό ιστό και σπέρμα,) ή έμβρυα. Το κοινό πλαίσιο λειτουργίας των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΜΙΥΑ) και των Τραπεζών Κρυοσυντήρησης (ΤΚ) διασφαλίζει πρωτίστως τις γυναίκες και τα ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί ότι οι υπηρεσίες που λαμβάνουν είναι ασφαλείς και αξιόπιστες.

Θετικά μέτρα που αφορούν στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή

Με τις νέες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, που δημιούργησε η πανδημία COVID-19 για τα νέα ζευγάρια, ο ρόλος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ) καθίσταται ολοένα πιο σημαντικός, ώστε το αγαθό της οικογένειας να προσφέρεται με όσο το δυνατόν λιγότερα εμπόδια στους ανθρώπους που επιθυμούν να γίνουν γονείς.

Η Εθνική Αρχή Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής εκτός από τη σύσταση για τον εμβολιασμό κατά της CΟVID-19, γνωμοδότησε στο Υπουργείο Υγείας και θεσμοθετήθηκε με το Ν. 4812/2021 η προσαύξηση ηλικιακού ορίου, σύμφωνα με τον οποίο για την εφαρμογή μεθόδου ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε γυναίκα άνω των 50ετών και μέχρι την ηλικία των 52 ετών απαιτείται άδεια της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Για τη χορήγηση αυτής της άδειας η Αρχή εξέδωσε οδηγία για τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Στο πλαίσιο της οδηγίας αυτής η ΕΑΙΥΑ έχει χορηγήσει περισσότερες από 200 άδειες για εφαρμογή μεθόδου ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε γυναίκα άνω των 50ετών σύμφωνα με το με το Ν. 4812/2021. Μέσα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η ΕΑΙΥΑ συνέλεξε από τις Μονάδες Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στατιστικά στοιχεία εφαρμογής μεθόδων ΙΥΑ για το έτος 2018, τα οποία δημοσίευσε στον αντίστοιχο Ευρωπαϊκό φορέα (ESHRE) για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Επίσης, η ΕΑΙΥΑ δημοσίευσε τον Νοέμβριο του 2021 οδηγία σχετικά με την τύχη (και ιδίως την καταστροφή) του γεννητικού υλικού, στην οποία γίνεται διάκριση των επιμέρους περιπτώσεων, στις οποίες μπορεί να ανακύψουν ζητήματα ως προς την τύχη και ιδίως την καταστροφή του γεννητικού υλικού και διευκρινίζεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση. Η ΕΑΙΥΑ έχει χορηγήσει μέχρι σήμερα περισσότερες από 100 άδειες καταστροφής γεννητικού υλικού.

Παράλληλα, από την έναρξη λειτουργείας της Αρχής τον Μάϊο του 2021, το Εποπτικό Συμβούλιο έχει διεκπεραιώσει περισσότερα από 360 αιτήματα για προεμφυτευτική διάγνωση, χωρίς καθυστερήσεις, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό και τους θεράποντες ιατρούς αναπαραγωγής και τα ζευγάρια που με βάση το νομοθετικό πλαίσιο πληρούν τις προϋποθέσεις για προεμφυτευτική γενετική διάγνωση. Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (Preimplantation Genetic Diagnosis) είναι μια μέθοδος με την οποία είναι δυνατή η διάγνωση μιας χρωμοσωμικής ανωμαλίας ή ενός γενετικού νοσήματος σε ένα κύτταρο ή σε μερικά κύτταρα τα οποία απομονώνονται από ένα έμβρυο πριν από την εμφύτευσή του στη μήτρα έπειτα από διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Επιπλέον, η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της -με στόχο την βελτίωση της αποτελεσματικότητας των τεχνικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής- σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 1 στ. δ’, Ν. 3305/2005, εγκρίνει τα πρωτόκολλα για τη διενέργεια έρευνας σε γαµέτες και γονιµοποιηµένα ωάρια είτε αυτά χρησιµοποιηθούν για την επίτευξη εγκυµοσύνης είτε όχι, σύµφωνα µε τα άρθρα 11 και 12 του ως άνω Νόμου. Για το σκοπό αυτό συστάθηκε στην Αρχή η Επιτροπή Βιοηθικής της Έρευνας, η οποία εισηγείται προς το Εποπτικό Συμβούλιο σχετικά με τα πρωτόκολλα. Επίσης για τη διευκόλυνση της διαδικασίας αδειοδότησης για τη διενέργεια έρευνας η Αρχή εξέδωσε ανακοίνωση με τα ελάχιστα προαπαιτούμενα για την έγκριση επιστημονικής μελέτης από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Με τον τρόπο αυτό οι ερευνητές έχουν άμεση πρόσβαση στις οδηγίες και καταθέτουν τα ερευνητικά τους πρωτόκολλα σύμφωνα με τις υποδείξεις της Αρχής ώστε να μην υπάρχουν καθυστερήσεις στην έγκριση των μελετών τους.

Ήδη μέσα στο πρώτο 6μηνο λειτουργίας της η ΕΑΙΥΑ έχει πραγματοποιήσει αυτοψίες σε Μονάδες Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και Τράπεζες Κρυοσυντήρησης και έχει χορηγήσει δύο νέες άδειες ίδρυσης και λειτουργίας Τράπεζας Κρυοσυντήρησης, μία άδεια ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και ΤΚ, τέσσερις ανανεώσεις άδειας λειτουργίας ΤΚ και τρεις ανανεώσεις ΜΙΥΑ. Επιπρόσθετα, στο εξάμηνο της λειτουργίας της από τον περασμένο Μάιο, έχει δεχτεί και επεξεργαστεί περισσότερα από 1800 αιτήματα Μονάδων και πολιτών, τα οποία διεκπεραιώνονται με ικανούς ρυθμούς.

Η Αρχή λοιπόν χαρτογραφεί και διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία του πεδίου της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στη χώρα μας και προσκάλεσε τις επιμέρους Μονάδες Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και τις Τράπεζες Κρυοσυντήρησης, σε επιστημονική εκδήλωση, το Σάββατο 18 Δεκεμβρίου 2021, ώρα 17:00, στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής, επί της οδού Σταδίου 13. Στην εκδήλωση θα συμμετέχουν τα Μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και οι Επιστημονικοί Υπεύθυνοι των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και των Τραπεζών Κρυοσυντήρησης. Θέματα που θα αποτελέσουν αντικείμενο της παρουσίασης των Επιστημονικών Υπευθύνων ΜΙΥΑ & ΤΚ κατά την εκδήλωση περιλαμβάνουν: παρουσίαση ιατρικών, εμβρυολογικών και γενετικών εξελίξεων στην ΙΥΑ που χρειάζονται σύσταση ή οδηγία από την Αρχή, ρυθμίσεις ή τροποποιήσεις του νομοθετικού πλαισίου, καθώς και θέματα δεοντολογίας, έγκρισης ερευνητικών πρωτοκόλλων, ή συλλογή και στατιστική επεξεργασία των δεδομένων των επιμέρους Μονάδων.