Κάποια πράγματα είναι σαν… τον απορροφητήρα. Δεν καταλαβαίνουμε πόσο μας ενοχλούν μέχρι τη στιγμή που κλείνουν. Σε αυτήν την κατηγορία κατατάσσονται και οι συσκευές που κλέβουν τον χρόνο, την προσοχή και το ενδιαφέρον μας, μεταφέροντάς μας σε μια ψηφιακή πρακτικότητα.

Ο εθισμός στο Instagram και τα υπόλοιπα social media, το binge watching και άλλες τρέλες της εποχής συνδέονται μεταξύ άλλων με αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης και της μοναξιάς. Όμως δεν καταλαβαίνεις τι σου φταίει μέχρι τη στιγμή που βάζεις τον εαυτό σου σε πρόγραμμα αποτοξίνωσης, digital detox -όπως λέγεται- και απελευθερώνεσαι. 

Digital detox: Θα το δοκιμάσεις;
Fauxels / Pexels

Τι είναι το digital detox;

Σύμφωνα με το Newport Institute, που ειδικεύεται στη θεραπεία ψυχικών νοσημάτων, πρόκειται για μια για χρονική περίοδο στη διάρκεια της οποίας απέχουμε από τη χρήση τεχνολογικών συσκευών, όπως smartphones, υπολογιστές και τηλεοράσεις. Το digital detox είναι καλό να γίνεται σε τακτική βάση από άτομα κάθε ηλικίας. Ιδιαίτερα ωφέλιμο όμως είναι για τους νεαρούς ενήλικες. «Ο εφηβικός νους βρίσκεται υπό διαμόρφωση μέχρι το μέσο περίπου του 20ου έτους. Έτσι οι αρνητικές επιδράσεις των social media και της τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές σε αυτό το ηλικιακό γκρουπ» αναφέρεται στο site του Ινστιτούτου.

Ασχέτως ηλικίας η αποτοξίνωση από τα ψηφιακά μέσα μάς επαναφέρει στην πραγματική ζωή και αναθερμαίνει τις τετ α τετ επαφές με φίλους, συναδέλφους και συγγενείς, χωρίς περισπασμούς. «Αν γίνεται τακτικά, το digital detox βοηθάει στη διατήρηση υγιούς ισορροπίας ανάμεσα σε ψηφιακές σχέσεις και δραστηριότητες της πραγματικής ζωής» λένε οι ειδικοί του Newport Institute και συμπληρώνουν: «Μένει χρόνος για να βγούνε έξω και να απολαύσουνε τη φύση μέσα από φυσική άσκηση. Επίσης μένει χρόνος για δημιουργικές δραστηριότητες, στις οποίες συμμετέχουν με επίγνωση, όπως journaling, ενασχόληση με την τέχνη και διαλογισμό. Όλα αυτά βοηθούν στον περιορισμό του άγχους που δημιουργείται από τη συνεχή δικτύωση».

Digital detox: Θα το δοκιμάσεις;
Carl Heyerdahl / Unsplash

Πόσο ρεαλιστικό είναι όμως το digital detox;

Αν σκεφτούμε ότι πέφτει το Facebook ή γίνεται μία διακοπή ρεύματος και παθαίνουμε πανικό, μπορούμε να καταλάβουμε ότι δεν είναι και πολύ εύκολο να απέχει κανείς για κάποιες ώρες από όλες τις συσκευές γύρω του, πόσω μάλλον να το κάνει αυτό για μέρες. Το μυστικό, λοιπόν, είναι να το δοκιμάσουμε σιγά-σιγά. Το It’s time to log off προτείνει τη μέθοδο 5:2, σύμφωνα με την οποία απέχουμε από τα ψηφιακά μέσα για 2 μέρες και διατηρούμε τη σχέση που έχουμε με αυτά τις υπόλοιπες 5. Η συμβουλή των ειδικών του site είναι να απέχουμε τα Σαββατοκύριακα -ή τελοσπάντων κάποια Σαββατοκύριακα-, ώστε να μην υπάρχει στη μέση η δουλειά και επίσης να ξεχνιόμαστε περνώντας χρόνο με φίλους και συγγενείς.

Και η δουλειά μπορεί πράγματι να σαμποτάρει το detox μας. Το να είμαστε διαρκώς online είναι η βασική αιτία, σύμφωνα με το American Psychological Association, που 1 στους 2 εργάζεται εκτός ωραρίου, σε περίοδο ασθένειας, μέσα στο ΣΚ αλλά και στις διακοπές, με αποτέλεσμα να μην ξεκουράζεται ποτέ. Όλη αυτή η κουλτούρα του always-on φαίνεται ότι οδηγεί πολλούς εργαζόμενους σε συναισθηματική εξουθένωση και χρόνιο στρες. Οπότε όταν μιλάμε για detox από τις συσκευές, είναι σαν να μιλάμε και για detox από τη δουλειά. Πριν φτιάξουμε λοιπόν το πλάνο της ψηφιακής μας αποτοξίνωσης, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι επαγγελματικές υποχρεώσεις δεν πρέπει να το σαμποτάρουνε.

Για να είναι εφικτό ένα πλάνο digital detox, πρέπει πάνω από όλα να είναι ρεαλιστικό και να εφαρμοστεί βήμα-βήμα. Το να πεις ότι θα κόψεις μαχαίρι τα πάντα δεν φαίνεται να λειτουργεί. Όσον αφορά στη διάρκεια του όλου εγχειρήματος, είναι στο χέρι σου. Μπορεί να είναι μια ημέρα την εβδομάδα, μια εβδομάδα το μήνα, κάποιες ώρες τη μέρα ή ό.τι σε βολεύει τελοσπάντων.

Πώς θα κάνεις digital detox στην πράξη;

  1. Ξεκίνα με μικρές αλλαγές
    Την πρώτη μέρα μπορείς να απέχεις για 15 λεπτά, τη δεύτερη για μισή ώρα, την Τρίτη 45 λεπτά και ούτω καθεξής μέχρι να καταφέρεις να μην ασχολείσαι με συσκευές για μισή μέρα και αργότερα για ολόκληρη. Εναλλακτικά μπορείς, όπως συμβουλεύει το Newport Institute, να ορίσεις 3 περιόδους στη διάρκεια των ημερών σου που να επιτρέπεται η χρήση τηλεφώνου πχ. το πρωί πριν αρχίσεις δουλειά, στο διάλειμμά σου και το απόγευμα αφού τελειώσεις και την υπόλοιπη ημέρα να είσαι tech free.
  2. Κλείσε τις ειδοποιήσεις
    …από τα πάντα: E-mail, social media, apps, SMS. Εκτός από κουραστικές, είναι και πολύ αγχωτικές. Γιατί να θυμίζεις στον εαυτό σου ότι έχεις ένα νέο mail ή ένα αδιάβαστο μήνυμα στο Viber; Το μόνο που πετυχαίνεις είναι να αποσυντονίζεσαι από ό,τι κάνεις και να νιώθεις ότι πρέπει να το διακόψεις για να διαβάσεις και ενδεχομένως να απαντήσεις.
  3. Κάνε εκκαθάριση στα apps
    Σκέψου αν υπάρχουν εφαρμογές, που όχι μόνο δεν σου δίνουν χαρά, αλλά σε γεμίζουν με άγχος και διάγραψέ τες. Μπορείς πάντα να τις ξανακατεβάσεις αν στην πορεία δεις ότι σου λείπουν. Ίσως όμως διαπιστώσεις ότι δεν σε ενδιαφέρουν και πολύ, ενώ ήδη αφιερώνεις τον χρόνο που σου έτρωγαν σε κάτι άλλο, πιο δημιουργικό.
  4. «Ξέχνα» το τηλέφωνο
    Κυριολεκτικά όμως. Άφησέ το σπίτι, την ώρα που πας για περπάτημα ή σε άλλες στιγμές που ουσιαστικά δεν το χρειάζεσαι μαζί σου. Και όταν το παίρνεις, βάζε το σε σημείο που να μην είναι εύκολο προσβάσιμο, σίγουρα όχι δηλαδή στην μπροστινή θήκη της τσάντας σου. Αλλά και μέσα στο σπίτι, μην το κουβαλάς από δωμάτιο σε δωμάτιο. Ειδικά όταν πηγαίνεις για ύπνο, είναι πολύ σημαντικό να μην το έχεις μαζί σου. Σύμφωνα με το It’s time to log off, το να απομακρύνεις το κινητό από το υπνοδωμάτιό σου είναι η νούμερο ένα εγγύηση ότι δεν θα λοξοδρομήσεις στη διάρκεια όλες αποτοξίνωσης. Αν δεν το όλες στο κομοδίνο σου, δεν θα κοιτάξεις μαζί με την ώρα όλες ειδοποιήσεις που σκάνε κάθε τόσο στην οθόνη σου -δεν είπαμε να τις απενεργοποιήσεις;- και βέβαια δεν θα είναι το τελευταίο πράγμα που θα αντικρύζεις το βράδυ πριν κοιμηθείς και το πρωί πριν ξυπνήσεις.
  5. Πες το και σε άλλους
    Σίγουρα υπάρχουν φίλοι ή συνάδελφοι με τους οποίους μιλάς σε chat ή μέσω e-mail. Ενημέρωσέ τους για το πλάνο του digital detox που θα εφαρμόσεις. «Όλες όλες οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, έτσι και η αποτοξίνωση από τα ψηφιακά μέσα γίνεται ευκολότερα όταν μοιράζεσαι την εμπειρία με φίλους. Ίσως μάλιστα επηρεαστούν και μπούνε κι εκείνοι σε πρόγραμμα» λέει στο site του It’s log off.
  6. Άλλαξε ξυπνητήρι
    Όπως κατάλαβες, το κινητό αποκλείστηκε από αυτή τη λειτουργία από τη στιγμή που δεν πρέπει να βρίσκεται στο δωμάτιό σου. Σταδιακά βάλε όρια όπως να μην τσεκάρεις pc και κινητό για μισή ώρα αφού ξυπνήσεις. Θα διαπιστώσεις ότι μετά τον πρώτο καιρό που ίσως δυσκολευτείς θα δημιουργήσεις νέα πρωινή ρουτίνα, που θα είναι πιο χαλαρωτική.
  7. Βάλε στο πρόγραμμά σου tech-free δραστηριότητες
    Μια βόλτα με το ποδήλατο στο βουνό ή λίγη πεζοπορία παρέα με φίλους θα σε βοηθήσει να ξεκολλήσεις από το κινητό και τις υπόλοιπες συσκευές. Ο στόχος είναι να απασχολείς το μυαλό σου: άκου μουσική, διάβασε ένα βιβλίο, κάνε γιόγκα ή οποιαδήποτε άλλη μορφή άσκησης ή ξεκίνα ένα χόμπι που έχει να κάνεις με τέχνη.
  8. Πάρε μαζί τη φωτογραφική μηχανή σου
    Αν σκεφτείς ότι μετά τις κλήσεις, οι φωτογραφίες είναι ο λόγος που ανοίγεις το κινητό κάθε τόσο, μπορείς να φανταστείς πώς η φωτογραφική μηχανή θα συμβάλλει στην αποτοξίνωσή σου. Η φωτογραφική σου μπορεί να είναι στην μπροστινή θήκη της τσάντας σου ώστε να τη βρίσκεις εύκολα κάθε φορά που την αναζητάς.