Η παιδική ηλικία είναι μία περίοδος που καθορίζει τον χαρακτήρα και την αυτοεκτίμηση του παιδιού. Σαν γονείς, επιθυμούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που προάγει την υγιή ανάπτυξη και ευημερία των παιδιών μας. Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι με συμπεριφορές που, άθελά μας, ενδέχεται να προκαλούν ντροπή και αμηχανία στα παιδιά μας.

Καλό θα ήταν να ρίξουμε μια ματιά στην καθημερινότητά μας και να εξετάσουμε πιο προσεκτικά την επίδραση που μπορεί να έχουν οι δράσεις μας στην ψυχολογία και την αυτοπεποίθηση των παιδιών μας. Μέσα από την αναγνώριση και την αλλαγή των συγκεκριμένων πρακτικών μας, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιοπρέπεια και την επιτυχία των παιδιών μας.

Ας δούμε, λοιπόν, 5 τρόπους που άθελά μας ντροπιάζουμε το παιδί μας:

1. Συγκρίνουμε το παιδί μας με άλλους

Συγκρίνοντας το παιδί με άλλα παιδιά, τα αδέλφια του, τα ξαδέλφια του ή και τους φίλους του προκαλεί στο παιδί το αίσθημα της ντροπής και της ανεπάρκειας, αφού καλείται να ανταγωνιστεί κάποιον πέρα από τον εαυτό του. Καθώς ανταγωνίζεται με άλλους, ειδικά όταν οι συγκρίσεις είναι ανισότιμες, το παιδί αντιμετωπίζει την πίεση να πληροί πρότυπα που μπορεί να είναι δυσανάλογα ή ακόμη και απρόσιτα.

Η πίεση να είναι καλύτερο ή πιο επιτυχημένο από άλλα παιδιά ενδέχεται να το οδηγήσει σε έναν ανταγωνιστικό και ανεπιθύμητο αγώνα, ενισχύοντας την αίσθηση της ανεπάρκειας. Οι γονείς πρέπει να είμαστε, επίσης, έτοιμοι να αναγνωρίσουμε τις μοναδικές ικανότητες και τα ταλέντα του παιδιού μας, χωρίς να τα θέτουμε σε σύγκριση με των άλλων. Ένα θετικό περιβάλλον υποστήριξης και κατανόησης μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει την αυτοπεποίθηση του χωρίς την έμμεση πίεση των συνεχών συγκρίσεων.

2. Επικρίνουμε την εμφάνιση τους

Η αταξία μας στον τρόπο που εκφραζόμαστε για την εμφάνιση των παιδιών μας μπορεί να επιφέρει σημαντικές και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Οι σχολιασμοί πάνω στο βάρος, το ύψος ή γενικά την εμφάνιση του παιδιού, ακόμη και άθελά μας, μπορούν να πυροδοτήσουν την ανάπτυξη χαμηλής αυτοεκτίμησης και να προκαλέσουν body shaming, δηλαδή την επικριτική στάση προς το σώμα του. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε τον ισχυρό αντίκτυπο που μπορεί να έχει ένα απλό σχόλιο για την εμφάνιση του παιδιού. Αυτό μπορεί να διαμορφώσει την αντίληψη που έχει το παιδί για τον εαυτό του, καθώς και τη σχέση του με το σώμα του. Ενισχύοντας τη θετική εικόνα που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους, βοηθούμε στη δημιουργία ενός υγιούς περιβάλλοντος όπου η αυτο-αποδοχή είναι προτεραιότητα.

3. Υποτιμούμε τα συναισθήματά τους

Απορρίπτοντας τα συναισθήματα ενός παιδιού ή λέγοντας του να σταματήσει να κλαίει μπορεί να το κάνει να ντρέπεται που έχει συναισθήματα και να το αποθαρρύνει από το να δείξει τα συναισθήματα του. Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνουμε στα παιδιά μας ότι δεν πρέπει να δείχνουν τα συναισθήματα τους, παρά μόνο να τα κρύβουν. Είναι σημαντικό να διδάξουμε στα παιδιά μας ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και ότι έχουν το δικαίωμα να τα εκφράζουν. Αντί να απορρίπτουμε τα συναισθήματά τους, πρέπει να τα υποστηρίζουμε και να τα βοηθάμε να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τις συναισθηματικές τους καταστάσεις. Αυτή η προσέγγιση συμβάλλει στην ανάπτυξη της συναισθηματικής ευφυΐας και της αυτοσυνειδησίας, ενισχύοντας ένα υγιές και ανοικτό περιβάλλον για την έκφραση συναισθημάτων.

Κάτι που χαίρει περαιτέρω συζήτησης είναι η διαφορά στο πώς μπορεί να διαχειριζόμαστε ένα κοριτσάκι που κλαίει και πώς ένα αγοράκι που κλαίει. Ίσως πρέπει να αναρωτηθούμε πόσες φορές έχουμε ακούσει να λένε σε ένα κοριτσάκι που χτύπησε «Πόνεσες; Έλα να σε φιλήσω να περάσει», ενώ σε ένα αγοράκι «Σταμάτα να κλαις, δεν έγινε τίποτα, τα αγόρια δεν κλαίνε».

4. Χρησιμοποιούμε σαρκασμό ή γελάμε μαζί τους

Τα αστεία ή τα σχόλια που γίνονται εις βάρος ενός παιδιού μπορεί να το κάνουν να ντρέπεται μπροστά σε άλλους, ειδικά αν αυτά τα αστεία αφορούν χαρακτηριστικά του παιδιού που ήδη του προκαλούν χαμηλή αυτοπεποίθηση. Αυτά θα μπορούσε να είναι σχόλια του τύπου «Έλα πώς κάνεις έτσι, είσαι πολύ γκρινιάρα», «Μην πείτε για ποδόσφαιρο μπροστά στον Γιάννη γιατί θα θέλει να παίξει και θυμάστε τι έγινε την τελευταία φορά τι έγινε».

Οι γονείς πρέπει να υποστηρίζουμε τα παιδιά τους και όχι να είμαστε μέρος του προβλήματος που τους προκαλεί χαμηλή αυτοπεποίθηση.

5. Τους βάζουμε ταμπέλες

Χαρακτηρίζοντας ένα παιδί ως «τεμπέλικο», «γκρινιάρη», «ντροπαλό» κ.ά., μπορεί να το κάνει να ντρέπεται γι’αυτό που είναι, οδηγώντας το έτσι να ενεργήσει με τρόπους που επιβεβαιώνουν αυτές τις ταμπέλες. Για παράδειγμα, το να βάζουμε σε ένα παιδί την ταμπέλα του «τεμπέλη» και να του υπενθυμίζουμε κάθε φορά αυτό το αρνητικό στοιχείο, το οδηγούμε στο να συμπεριφέρεται με τρόπο που επιβεβαιώνει τη συμπεριφορά του τεμπέλη, αφού ψάχνει να λάβει την επιβεβαίωση με κάθε τρόπο.

Είναι σημαντικό  να αναγνωρίζουμε και να στηρίζουμε τα συναισθήματα των παιδιών μας. Αναλογιζόμαστε τον τρόπο που οι λεπτομέρειες της επικοινωνίας μας μπορούν να επηρεάσουν την αυτοεκτίμηση, την ανάπτυξη της προσωπικότητας και τη σχέση των παιδιών με τον εαυτό τους. Είναι καθήκον μας ως γονείς να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά μπορούν να αισθάνονται ασφαλή, ελεύθερα να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να αναπτύσσουν υγιείς σχέσεις με τα συναισθήματα. Με τη σωστή υποστήριξη και καθοδήγηση, δημιουργούμε τις βάσεις για μια εμπειρία παιδικής ηλικίας πλούσια σε συναισθηματική νοημοσύνη και αυτοσυνείδηση. Έτσι, συνεργαζόμαστε για τη δημιουργία μιας γενιάς παιδιών που μπορεί να αντιμετωπίσει τη ζωή με αυτοπεποίθηση και ενσυναίσθηση.